Jakie okna najlepsze? Ranking i porównanie

Stoisz przed półką sklepową albo przeszukujesz kolejne strony producentów, a każdy sprzedawca twierdzi, że jego okna są najlepsze. Problem polega na tym, że half-truths i marketingowe frazesy potrafią skutecznie zagmatwać nawet najbardziej zdeterminowanego inwestora. Zanim wydasz dziesiątki tysięcy złotych na stolarkę otworową do swojego domu, potrzebujesz konkretów nie reklam, lecz twardych kryteriów, które pozwolą Ci odróżnić rzeczywiście solidne konstrukcje od tych, które wyglądają przyzwoicie jedynie w ulotce.

• Kryteria wyboru najlepszych okien
• Porównanie okien PVC, drewnianych i aluminiowych
• Parametry techniczne a jakość okien
• Na co zwrócić uwagę przy wyborze okien
• Pytania i odpowiedzi

Kryteria wyboru najlepszych okien

Wybierając okna do domu jednorodzinnego lub mieszkania, łatwo utknąć w szczegółach technicznych, które na pierwszy rzut oka wyglądają na nieistotne. Tymczasem to właśnie jeden parametr decyduje o tym, czy przez najbliższe dwadzieścia lat będziesz komfortowo mieszkać, czy co sezon będziesz dopłacać do ogrzewania znacząco więcej, niż zakładałeś. Współczynnik przenikania ciepła oznaczany symbolem Uw mówi precyzyjnie, ile watów energii ucieka przez metr kwadratowy szyby w ciągu sekundy im niższa wartość, tym lepsza izolacja termiczna całego okna, a nie tylko samej tafli szkła.

Dla nowo budowanego domu obowiązujące przepisy wymagają osiągnięcia Uw na poziomie nie wyższym niż 0,9 W/(m²·K) w przypadku okien pionowych, natomiast dla budynków podlegających termomodernizacji limit ten jest jeszcze ostrzejszy i wynosi 0,8 W/(m²·K). Warto przy tym pamiętać, że sam współczynnik Ug dla szyby to nie to samo co Uw dla całego okna ten drugi uwzględnia również ramę, dystansowe ramki szybowe oraz mostki termiczne powstające na styku wszystkich tych elementów. Różnica między Ug=0,5 a Uw=0,7 potrafi wynieść nawet 15-20% energii traconej przez całą powierzchnię okien w sezonie grzewczym.

Kryterium drugie, którego nie sposób pominąć, stanowi szczelność powietrzna mierzona wartością QL lub Qn. Okno klasy 4 osiąga szczelność na poziomie 0,5 m³/(h·m²) przy ciśnieniu 100 Pa to wartość wystarczająca do standardowego budownictwa mieszkalnego, lecz przy domach energooszczędnych warto szukać klasy 5 lub 6, gdzie współczynnik spada odpowiednio do 0,3 lub 0,1 m³/(h·m²). Mechanizm działania jest prosty: każdy uszczelniacz ma swoją żywotność, a im mniejsze obciążenie mechaniczne w codziennej eksploatacji, tym wolniejsze zużycie materiału uszczelniającego.

Dowiedz się więcej o najlepsze okna polskie

Odporność na obciążenie wiatrem to trzecie kryterium, które bezpośrednio przekłada się na trwałość konstrukcji przez dekady użytkowania. Norma PN-EN 12210 definiuje sześć klas od A do C przy czym klasa B3 oznacza odporność na ciśnienie wiatru rzędu 1200 Pa, co odpowiada sile huraganu Kategorii 1. Okna montowane na wysokich kondygnacjach lub w eksponowanych lokalizacjach bez osłony terenowej zdecydowanie powinny spełniać minimum klasę B4, aby ramię okna nie wyginało się pod naporem wiatru w sposób prowadzący do nieszczelności.

Czwarta kategoria, o której często zapominają nawet doświadczeni wykonawcy, to izolacyjność akustyczna wyrażana w decybelach symbolem Rw. Dla spokojnych dzielnic miejskich wystarczy izolacja rzędu 32 dB, natomiast w sąsiedztwie ruchliwych arterii komunikacyjnych czy lotnisk warto celować w wartości przekraczające 40 dB. Mechanizm jest taki, że grubsza szyba z laminowaną folią akustyczną tłumi drgania fal dźwiękowych znacznie skuteczniej niż dwie cienkie tafle rozdzielone próżnią fizyka powstawania fali stojącej między warstwami szkła sprawia, że odpowiednie obciążenie masowe jednej z tafli potrafi zredukować hałas nawet o dodatkowe 5 dB w paśmie niskich częstotliwości.

Piątym, choć nie mniej istotnym aspektem, jest odporność ogniowa okna w tym przypadku klasy REI 15 lub REI 30 oznaczają, że okno zachowa szczelność i nośność konstrukcji odpowiednio przez 15 lub 30 minut kontaktu z ogniem. Dla domów jednorodzinnych zazwyczaj nie jest to wymóg formalny, lecz dla inwestorów ceniących bezpieczeństwo swojej rodziny wybór okna z klasyfikacją ogniową warto rozważyć przynajmniej dla pomieszczeń na parterze z bezpośrednim dostępem do ogrodu.

Porównanie okien PVC, drewnianych i aluminiowych

Trzy główne materiały ram okiennych PVC, drewno i aluminium różnią się między sobą w sposób, który determinuje nie tylko cenę zakupu, lecz także całkowity koszt eksploatacji przez dekady użytkowania. Profile PVC produkowane są z polichlorku winylu z domieszką stabilizatorów i modyfikatorów udarności, które wpływają na odporność na uderzenia mechaniczne oraz trwałość koloru pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Profile wielokomorowe standardowo cztero- lub pięciokomorowe w klasie ekonomicznej, sześciokomorowe w klasie premium tworzą wewnętrzne komory powietrzne pełniące funkcję izolacji termicznej.

Okna drewniane wyróżniają się na tle konkurencji zdolnością do naturalnej regulacji wilgotności w pomieszczeniu drewno sosnowe czy meranti działa jak bufor wilgotnościowy, pochłaniając nadmiar pary wodnej gdy wilgotność powietrza rośnie i oddając ją, gdy powietrze staje się zbyt suche. W praktyce oznacza to bardziej stabilny mikroklimat w sypialniach i pokojach dziecięcych, gdzie wahania wilgotności są najbardziej odczuwalne. Wadą jest konieczność okresowej konserwacji powłok malarskich co 5-7 lat w przypadku drewna sosnowego eksponowanego od strony zewnętrznej, a w przypadku egzotycznych gatunków jak meranti czy sapelli interwały te mogą wydłużać się do 10-12 lat.

Profile aluminiowe stosowane są przede wszystkim w obiektach komercyjnych i budynkach użyteczności publicznej, lecz coraz częściej trafiają też do luksusowego budownictwa jednorodzinnego. Ich przewaga polega na nośności konstrukcji przy minimalnej szerokości widocznej ramki systemy przesuwne HS czy podnośno-przesuwne pozwalają na tworzenie transparentnych fasad z ramą aluminiową szeroką zaledwie 20-30 mm. Izolacyjność termiczna aluminum jest jednak znacznie gorsza niż PVC czy drewna w przeliczeniu na jednostkę masy, dlatego profile aluminiowe wymagają przerw termicznych wkładek izolacyjnych z materiałów kompozytowych rozdzielających zewnętrzną i wewnętrzną stronę profilu.

W kontekście całkowitego kosztu posiadania najkorzystniej wypadają okna PVC klasy premium z pięciokomorowym profilem i trójkomorowymi szybami zespolonymi przy założeniu 30-letniego cyklu eksploatacji suma nakładów na zakup, konserwację i ewentualne naprawy pozostaje niższa niż dla okien drewnianych wymagających regularnego malowania lub aluminiowych z przerwami termicznymi generującymi wyższe koszty serwisowe w specjalistycznych zakładach.

Parametry techniczne a jakość okien

Parametry techniczne okien to nie abstrakcyjne liczby z tabelki katalogowej to konkretne wartości wpływające na Twoje rachunki za ogrzewanie, komfort snu w sypialni od strony ruchliwej ulicy oraz bezpieczeństwo domu podczas włamania. Współczynnik przenikania ciepła Uw dla standardowego okna czteroszybowego z ramą PVC wynosi dziś 0,8-1,0 W/(m²·K), natomiast okna pasywne osiągają wartości rzędu 0,7 W/(m²·K) dzięki zastosowaniu superizolacyjnych ramek dystansowych wykonanych ze stali nierdzewnej lub tworzywa syntetycznego zamiast standardowego aluminium.

Szyby zespolone wypełnione argonem zamiast powietrza atmosferycznego zyskują dodatkowe 0,2-0,3 W/(m²·K) na izolacyjności termicznej. Mechanizm jest taki, że argon przewodzi ciepło mniej efektywnie niż mieszanka azotu z tlenem dominująca w atmosferze jego przewodność cieplna wynosi 0,017 W/(m·K) wobec około 0,025 W/(m·K) dla powietrza. W ramce dystansowej o szerokości 16-18 mm wypełnionej argonem różnica ta przekłada się na mierzalne zmniejszenie mostka termicznego wokół obwodu szyby, gdzie temperatura na wewnętrznej powierzchni ramy potrafi być nawet o 3-4°C niższa niż w centrum tafli.

W kontekście bezpieczeństwa antywłamaniowego warto zwrócić uwagę na klasy odporności RC1 do RC5 według normy PN-EN 1627. Klasa RC1 oznacza podstawową odporność na włamanie siłą fizyczną bez narzędzi, RC2 ochronę przed próbami sforsowania z użyciem narzędzi ręcznych przez minimum 3 minuty, natomiast RC3 i wyższe dedykowane są obiektom o podwyższonym ryzyku bankach, jubilerskich salonach czy domach w obszarach o wysokiej przestępczości. Fizyka mechanizmu jest prosta: okno klasy RC2 wyposażone jest whartowane szkło VSG 44.2 lub laminowane wielowarstwowe oraz okucia antywyważeniowe z bolcami ryglującymi wpinanymi w stalowe zaczepy każdy z tych elementów dodaje czas potrzebny włamywaczowi na sforsowanie przeszkody.

Kolejnym istotnym parametrem jest współczynnik infiltracji powietrza, który w przypadku okien wysokiej jakości nie powinien przekraczać 0,1 m³/(h·m²) przy ciśnieniu 10 Pa. W praktyce oznacza to, że przy różnicy temperatur 20°C między wnętrzem a zewnętrzem typowej dla zimowych nocy wymiana powietrza przez same okna pozostaje na poziomie poniżej 0,5 m³ na godzinę dla standardowego okna balkonowego, co jest wartością pomijalną w bilansie wentylacji grawitacyjnej budynku.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze okien

Wybierając okna do konkretnego pomieszczenia, zacznij od analizy warunków brzegowych orientacji geograficznej pokoju względem stron świata, poziomu hałasu zewnętrznego oraz tego, czy dane okno stanowi część elewacji narażonej na silne podmuchy wiatru. Pokój dzienny skierowany na południe z widokiem na spokojną posesję nie wymaga okna o ekstremalnej izolacyjności akustycznej ani podwyższonej odporności na obciążenie wiatrem tutaj priorytetem jest maksymalna powierzchnia przeszklenia i współczynnik Uw na poziomie poniżej 0,9 W/(m²·K), aby zyski energetyczne od promieniowania słonecznego w chłodniejszych miesiącach nie były rekompensowane przez nadmierną utratę ciepła nocą.

Dla sypialni lub pokoju dziecka od strony ulicy czy torów kolejowych izolacyjność akustyczna staje się parametrem krytycznym tutaj rekomenduję szybę z laminowaną folią akustyczną o masie powierzchniowej minimum 44 kg/m² dla tłumienia hałasu w paśmie 500-2000 Hz, gdzie ludzka mowa i większość dźwięków komunikacyjnych się koncentrują. Warto przy tym pamiętać, że zwykłe szyby zespolone z taflą 4 mm i 4 mm rozdzieloną 16 mm szczeliną osiągają Rw rzędu 32 dB, podczas gdy wariant akustyczny VSG 44.2 / 16 / 6 potrafi dojść do 44-46 dB przy zachowaniu podobnej grubości całkowitej pakietu.

Łazienka i kuchnia to strefy o podwyższonej wilgotności, gdzie okna drewniane mimo swoich zalet higroskopijnych wymagają szczególnej uwagi przy wyborze powłok ochronnych. Najlepszym wyborem są tutaj okna PVC z profilami o wzmocnionej odporności na kondensację pary wodnej na powierzchni ramy profile z systemem mikrowentylacji lub nowoczesnymi uszczelkami EPDM, które nie twardnieją pod wpływem wilgoci i utrzymują elastyczność przez pełen cykl eksploatacji. W standardowych oknach PVC problemem bywały kiedyś mostki termiczne w narożnikach ramy nowoczesne systemy trójkomorowe z ciągłą izolacją w narożu eliminują to ryzyko całkowicie.

Przy zakupie okien zwróć szczególną uwagę na jakość okuć to właśnie te elementy determinują szczelność i bezawaryjność okna przez dekady. Okucia obwiedniowe z nożycami centrującymi rozkładają obciążenie z klamki na cały obwód ramy, sprawiając, że docisk uszczelki pozostaje równomierny nawet po latach użytkowania. Markowe systemy jak Siegenia, GU czy Roto oferują regulację docisku w trzech płaszczyznach co jest istotne w przypadku budynków nowych, gdzie osiadanie konstrukcji może powodować nierównomierne obciążenie ramy w pierwszych latach po wykończeniu.

Ostatnią kwestią, którą bagatelizuje zbyt wielu inwestorów, pozostaje jakość montażu. Nawet najdroższe okno zamontowane niefachowo z niewystarczającą głębokością osadzenia w murze, z przerwami w izolacji pianką poliuretanową czy bez folii paroszczelnej od wewnętrznej strony straci 30-40% swojej nominalnej izolacyjności termicznej. Folia butylowa nakładana fabrycznie na ramę okienną to dzisiaj standard w oknach premium, lecz przy tańszych modelach warto samodzielnie zainwestować w dodatkową izolację paroszczelną wokół całego obwodu ramy od strony wewnętrznej.

Pytania i odpowiedzi