Jakie okna dachowe wybrać? Materiały, Uw, Fakro czy Velux

Na ogrzewane poddasze zwykle wybiera się okno połaciowe z pakietem trzyszybowym i współczynnikiem Uw nie wyższym niż 1,1 W/(m²K). Według poradnika OKPOL o zakupie okien dachowych to maksimum dopuszczone dla okien dachowych przez Warunki Techniczne WT 2021. Do sypialni, salonu i gabinetu pasuje okno drewniane, a do łazienki, kuchni i pralni okno PVC albo drewniano-poliuretanowe.

• Jakie są rodzaje okien dachowych?
• Jaki materiał okna dachowego wybrać: drewno, PVC czy drewno z poliuretanem?
• Jaki sposób otwierania okna dachowego wybrać?
• Jakie okno dachowe jest najcieplejsze?
• Które okna dachowe są lepsze: dwuszybowe czy trzyszybowe?
• Jaka izolacyjność akustyczna i jakie zabezpieczenia są potrzebne?
• Które okna dachowe są lepsze: Fakro czy Velux?
• Jakie są minusy okien dachowych?
• Jak zamontować okno dachowe, żeby nie stracić gwarancji?
• Jak duże okna dachowe wybrać i ile ich potrzeba?
• Jak konserwować okna dachowe i co ile lat?
• Lista kontrolna przed zamówieniem okna dachowego

Sposób otwierania dobiera się do wysokości montażu. Przy oknie osadzonym nisko lepiej sprawdza się podwyższona oś obrotu albo okno uchylno-obrotowe, przy wysoko zamontowanym klamka na dole lub sterowanie elektryczne. Zanim porównasz parametry, sprawdź pokrycie i kąt nachylenia dachu, bo od nich zależy, które modele i kołnierze w ogóle wchodzą w grę.

Jakie są rodzaje okien dachowych?

Najczęściej montuje się okna połaciowe, czyli wbudowane w połać i niezmieniające kształtu dachu. Alternatywą są okna pionowe w lukarnie, świetliki, okna kolankowe oraz okna do dachów płaskich.

• Okno połaciowe: standard na poddaszu użytkowym, dostępny w kilku sposobach otwierania. Wersja wyłazowa otwiera się na bok, co ułatwia wyjście na dach, na przykład przy pracach kominiarskich.
• Okno w lukarnie: pionowe okno w ściance frontowej lukarny, montowane z reguły w dachach o większym nachyleniu. Odmiana zwana wolim okiem jest bardzo dekoracyjna, ale według poradnika Castoramy o rodzajach okien dachowych jej montaż wiąże się ze sporymi kosztami i wymaga dobrego specjalisty.
• Świetlik: najczęściej nieotwierany, wpuszcza bezpośrednie światło słoneczne, jest szczelny i lekki. Można go zamontować w połaci albo w osobnej konstrukcji na dachu.
• Okno kolankowe: przeszklenie sięgające niemal do podłogi. Przy tak dużych taflach często stosuje się profile aluminiowe lub drewno z aluminiową okładziną, bo są sztywne.
• Okna do dachów płaskich, świetliki tunelowe i kopuły: rozwiązania na dachy o nachyleniu poniżej 15 stopni i do miejsc, w których nie zmieści się klasyczne okno.

Jaki materiał okna dachowego wybrać: drewno, PVC czy drewno z poliuretanem?

Materiał dobiera się do wilgotności pomieszczenia: drewno do pokoi mieszkalnych, PVC lub drewno pokryte poliuretanem do łazienki, kuchni i pralni. Aluminium, najczęściej jako zewnętrzna okładzina drewna, sprawdza się przy dużych przeszkleniach i w nowoczesnych domach, na przykład typu stodoła.

Drewno, najczęściej sosnowe klejone warstwowo, daje naturalny wygląd, a przy tym przewodzi ciepło znacznie słabiej niż metal. Producenci zabezpieczają je fabrycznie lakierobejcą albo lakierem akrylowym. OKPOL podaje, że okno drewniane trzeba czyścić specjalnymi preparatami i mniej więcej co 5 lat odnawiać powłokę lakierniczą, natomiast w opisie drewnianego modelu Velux GLL z lakierem akrylowym mowa o braku konieczności konserwacji przez wiele lat. Częstotliwość renowacji zależy więc od konkretnego zabezpieczenia: sprawdzaj ją w instrukcji i warunkach gwarancji wybranego modelu. W łazience czy kuchni drewno bez dodatkowej ochrony może się z czasem odkształcać.

PVC jest odporne na wilgoć i poza myciem nie wymaga konserwacji, dlatego często trafia do łazienek, pralni i kuchni na poddaszu. Okna drewniano-poliuretanowe mają drewniany rdzeń pokryty poliuretanem, więc łączą sztywność i izolacyjność drewna z odpornością na wilgoć. Sprawdzają się także tam, gdzie wilgoci jest więcej, niż mogłoby się wydawać: w salonie z aneksem kuchennym, w łazience z wanną czy w domowym SPA. Szczegóły doboru do mokrych pomieszczeń opisujemy w poradniku o oknach dachowych do łazienki na poddaszu.

Ceny zależą od materiału, rozmiaru, pakietu szybowego i kołnierza, dlatego nie da się ich sprowadzić do jednej stawki. Koszty razem z montażem omawiamy w tekście o tym, ile kosztuje wymiana okna dachowego.

Jaki sposób otwierania okna dachowego wybrać?

Okno obrotowe ze środkową osią jest najbardziej uniwersalne i najczęściej montowane: pasuje do większości poddaszy i pozwala umyć zewnętrzną szybę od środka. Gdy okno jest osadzone nisko, wygodniejsza jest podwyższona oś obrotu albo okno uchylno-obrotowe, bo skrzydło nie wchodzi wtedy w przestrzeń pomieszczenia.

Okna wyłącznie klapowe trudno umyć, dlatego wersja uchylno-obrotowa jest praktyczniejszą alternatywą. Przykład z rynku: w oknie z przełącznikiem preSelect, opisanym w rankingu okien do kuchni i łazienki extraOKNO, skrzydło uchyla się do 45°, obraca o 180°, a włączenie jednej funkcji blokuje drugą.

Druga decyzja to położenie klamki. Według poradnika VELUX o oknach na poddasze okna z klamką u góry są używane częściej, a z klamką na dole zaleca się przy wysokim montażu na ściance kolankowej. Nie każdy producent ma obie wersje w każdej serii, więc przed wyborem marki sprawdź, czy dostępny jest wariant pasujący do wysokości Twojej ścianki.

Kiedy wybrać okno dachowe sterowane elektrycznie?

Napęd elektryczny ma sens, gdy do okna trudno sięgnąć, z poddasza korzystają osoby starsze albo budujesz dom inteligentny. W pozostałych sytuacjach okno otwierane ręcznie wystarcza na co dzień.

Okna elektryczne mogą być zasilane z sieci lub z panelu solarnego i sterowane pilotem, przyciskiem na ścianie albo aplikacją w smartfonie. Część systemów współpracuje z czujnikami: bada stan powietrza w pomieszczeniu, otwiera okno do wietrzenia i zamyka je po wykryciu deszczu. W ofertach są zarówno okna z fabrycznym napędem, jak i modele przygotowane do późniejszego doposażenia. Przy nowym montażu przewody najlepiej prowadzić w peszlach ochronnych, bo ułatwia to ewentualną wymianę okablowania bez rozbierania wykończonego sufitu.

Jaki kąt nachylenia dachu jest potrzebny?

Dopuszczalny zakres nachylenia połaci producent określa dla każdego modelu i podaje go w karcie produktu; poza tym zakresem okno może nie zachować szczelności. Na dachy o kącie poniżej 15 stopni przeznaczone są okna do dachów płaskich, świetliki i kopuły, a nie klasyczne okna połaciowe.

Przy połaciach bliskich dolnej granicy zakresu zwróć uwagę na kołnierze i nakładki, które ograniczają zaleganie wody i śniegu przy oknie. Lukarnę z pionowym oknem stosuje się z kolei w dachach o większym nachyleniu.

Jakie okno dachowe jest najcieplejsze?

Najcieplejsze są okna o najniższym współczynniku Uw: w ofertach producentów spotyka się 0,58 W/(m²K) u Fakro i 0,51 W/(m²K) u Velux w oknie z podwójnym pakietem szybowym, czyli mniej więcej o połowę mniej niż dopuszczalne 1,1 W/(m²K). Takie okna są przeznaczone przede wszystkim do budownictwa pasywnego.

Według zestawienia extraDACH o najlepszych oknach dachowych standardowe okna dachowe osiągają Uw na poziomie 1,1 W/(m²K), okna supertermoizolacyjne od 1,0 do 0,8 W/(m²K), a od 0,8 W/(m²K) można mówić o oknach do domów pasywnych. Uw opisuje straty ciepła przez całe okno, czyli ramę i szybę łącznie. Im niższa wartość, tym mniej ciepła ucieka zimą i tym mniej nagrzewa się poddasze latem.

Uw z karty produktu dotyczy samego okna. Na rzeczywiste straty ciepła wpływa też montaż: zbyt płytkie osadzenie w ociepleniu tworzy mostek termiczny, który osłabia nawet bardzo dobre okno. Producenci oferują kołnierze termoizolacyjne poprawiające izolację połączenia okna z dachem, na przykład kołnierz Thermo wymieniany w rankingu extraOKNO. Parametry konkretnych modeli zmieniają się wraz z ofertą, więc przed zakupem porównuj aktualne karty produktów.

Które okna dachowe są lepsze: dwuszybowe czy trzyszybowe?

Na ogrzewane poddasze lepsze jest okno trzyszybowe, a dwuszybowe sprawdza się głównie na poddaszach nieogrzewanych. Tak zastosowania dzieli porównanie okien Fakro i Velux w portalu okiennym: pakiety 3- i 4-szybowe przeznaczone są do domów energooszczędnych i pasywnych, a pakiet 4-szybowy Fakro oferuje w oknach do dachów płaskich.

Na izolacyjność pakietu wpływa nie tylko liczba szyb. W nowoczesnych oknach przestrzeń między szybami wypełnia argon, szyby mają powłokę niskoemisyjną ograniczającą ucieczkę ciepła, a zewnętrzna szyba hartowana zwiększa odporność na gradobicie. Pakiety trzyszybowe lepiej też tłumią hałas z zewnątrz. Porównując okna, patrz więc na Uw całego okna, a nie wyłącznie na liczbę szyb.

Jaka izolacyjność akustyczna i jakie zabezpieczenia są potrzebne?

W spokojnej okolicy wystarcza izolacyjność akustyczna Rw na poziomie 30-32 dB, typowa dla standardowych okien, a przy ruchliwej ulicy lepiej szukać modeli z Rw około 40 dB. Na rynku są okna dachowe z Rw od około 30 do 43 dB; w przeciwieństwie do Uw, tu im wyższa wartość, tym lepiej.

Na poddaszu oprócz hałasu ulicy słychać deszcz uderzający o szybę. Do sypialni i pokoju dziecka przydaje się więc zewnętrzna powłoka wyciszająca odgłosy deszczu albo pakiet z folią dźwiękoizolacyjną, jaki ma na przykład seria Fakro Greenview. Dla drewniano-poliuretanowego modelu Velux GLU podawana jest izolacyjność Rw około 35 dB.

O bezpieczeństwie decydują szyby i okucia:

• Szyba wewnętrzna laminowana: po stłuczeniu nie rozpada się na ostre kawałki, tylko zostaje w ramie na folii. Ma to znaczenie zwłaszcza nad łóżkiem i nad przejściem.
• Szyba zewnętrzna hartowana: zwiększa odporność na grad. Fakro daje na zewnętrzną szybę okien Greenview dożywotnią gwarancję na gradobicie.
• Klasa antywłamaniowa: okna uznawane za antywłamaniowe mają drugą klasę odporności na włamanie, szybę laminowaną klasy P4A i wzmocnioną konstrukcję.
• Rygle i klamka z blokadą: wzmocnione rygle oraz klamka z kluczykiem lub przyciskiem utrudniają otwarcie okna z zewnątrz.

Jakie normy i oznaczenia powinno mieć okno dachowe?

Okno dachowe powinno mieć oznakowanie CE i kartę produktu z deklarowanymi parametrami, takimi jak Uw, Rw, szczelność na wodę i przepuszczalność powietrza. Wymagania dla okien i drzwi zewnętrznych, w tym dachowych, opisuje norma PN-EN 14351-1. Brak widocznego oznakowania CE powinien wzbudzić wątpliwości. W szczelności szukaj najwyższej klasy 4; ma ją na przykład drewniane okno Velux GLL dzięki dodatkowym uszczelkom na skrzydle.

Jak sprawdzić jakość okna przed zakupem?

W salonie sprzedaży w kilka minut ocenisz wykonanie okna i dopasowanie oferty do poddasza.

• Zawiasy i czopy powinny być ze stali nierdzewnej lub cynkowanej; niezabezpieczona stal koroduje w kontakcie z wilgocią.
• Uszczelki powinny być miękkie w dotyku i wracać do kształtu po ucisku palcem.
• Okucia z regulacją docisku pozwalają po latach poprawić szczelność, gdy zużyją się elementy gumowe.
• Do modelu i rozmiaru powinny być dostępne akcesoria: rolety wewnętrzne, zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne, markizy i moskitiery.

Które okna dachowe są lepsze: Fakro czy Velux?

Nie ma jednej lepszej marki: Fakro i Velux mają bardzo szeroką ofertę okien drewnianych, drewniano-poliuretanowych i trzyszybowych spełniających wymóg Uw do 1,1 W/(m²K), a różnice widać dopiero w konkretnych seriach. Velux w wielu modelach pozwala wybrać klamkę u góry albo na dole, Fakro ma w ofercie także okna PVC i mocno eksponuje niski ślad węglowy oraz zabezpieczenia.

Velux, należący do duńskiej grupy VKR Holding, ma według szacunków przytoczonych w rankingu producentów Renowa24 około 70% udziału w globalnym rynku okien dachowych. Skala producenta nie przesądza jednak o tym, które okno lepiej pasuje do Twojego poddasza.

Poza dwiema największymi markami ranking Renowa24 wymienia Roto, cenione za okucia, oraz Rooflite+ i Magnetic Neo jako tańsze okna dachowe. Okna PVC produkuje także OKPOL. Wybierając markę, porównuj konkretne modele: Uw, Rw, zabezpieczenia, dostępność kołnierzy i akcesoriów oraz warunki gwarancji.

Jakie są minusy okien dachowych?

Główne wady okien dachowych to ryzyko przecieków i mostków termicznych przy złym montażu, słyszalny deszcz, nagrzewanie poddasza latem bez osłon oraz konserwacja w przypadku drewna. Większość z nich ogranicza się już na etapie wyboru modelu, kołnierza i akcesoriów.

• Przecieki: źle dobrany kołnierz nie odprowadza wody opadowej, nawet jeśli samo okno jest dobre.
• Straty ciepła: zbyt płytkie osadzenie w ociepleniu tworzy mostek termiczny wokół ramy.
• Hałas deszczu: bez powłoki wyciszającej lub odpowiedniego pakietu krople na szybie słychać w sypialni.
• Upał latem: przez okno w połaci wpada dużo słońca; pomagają markizy, osłony zewnętrzne i okno o niskim Uw.
• Konserwacja drewna: powłokę trzeba odnawiać co kilka lat.
• Zajmowana przestrzeń: skrzydło okna obrotowego przy niskim montażu wchodzi w pomieszczenie.
• Trudny dostęp: wysoko osadzone okno bez dolnej klamki lub napędu jest niewygodne w obsłudze.
• Koszt lukarny: okno pionowe w lukarnie, zwłaszcza wole oko, jest drogie w wykonaniu.
• Wymiana szyby: stłuczony pakiet w nowoczesnym oknie wymienia się zwykle w serwisie, po demontażu skrzydła.

Osłony najlepiej zaplanować razem z oknem, bo do skosów pasują rozwiązania dedykowane danemu modelowi. Prostsze sposoby opisujemy w tekście o roletach na okna dachowe bez wiercenia.

Jak zamontować okno dachowe, żeby nie stracić gwarancji?

Gwarancję i szczelność zapewnia montaż według instrukcji producenta, z kołnierzem dobranym do rodzaju pokrycia i z zalecanymi akcesoriami. Standardowa gwarancja na okna dachowe wynosi najczęściej 10-15 lat, a po zastosowaniu dodatkowych akcesoriów producenta może sięgać 20 lat, zwykle pod warunkiem zarejestrowania dodatkowego formularza gwarancyjnego.

Kołnierz uszczelniający odpowiada za połączenie okna z pokryciem. Zestawy do dachówki ceramicznej różnią się kształtem i zakresem regulacji od tych do blachy trapezowej czy gontu bitumicznego, a niewłaściwy kołnierz nie odprowadza wody. Przy dachówce karpiówce lub łupku producenci przewidują rozwiązania do głębszego lub podwyższonego osadzenia okna, które ułatwiają ułożenie pokrycia pod oknem; dobierz je według instrukcji danego systemu. Jak zabezpieczyć połączenie okna z dachem, opisujemy w poradniku jak uszczelnić okna dachowe.

Najczęstsze błędy przy montażu okna dachowego

• Zbyt płytkie osadzenie okna w warstwie ocieplenia, przez co na styku ramy i krokwi powstaje mostek termiczny.
• Kołnierz niedopasowany do pokrycia albo kąta nachylenia dachu.
• Pominięcie kołnierza termoizolacyjnego wokół ościeżnicy, który ogranicza straty ciepła na połączeniu.
• Zamknięcie obudowy wnęki bez kontroli ocieplenia. Badanie termowizyjne po montażu, a przed wykończeniem, pozwala znaleźć mostki termiczne, gdy poprawki są jeszcze proste.
• Poszerzanie otworu bez konsultacji: przy bardzo szerokich oknach trzeba wzmocnić krokwie, a zakres zmian powinien ocenić konstruktor.

Jak duże okna dachowe wybrać i ile ich potrzeba?

Łączna powierzchnia okien w pomieszczeniu przeznaczonym na stały pobyt ludzi powinna wynosić co najmniej 1/8 powierzchni podłogi. W sypialni o powierzchni 12 m² oznacza to co najmniej 1,5 m² okien.

Popularne rozmiary okien dachowych to 78×118 cm i 94×140 cm. Okno 78×118 cm ma w wymiarze nominalnym około 0,92 m², więc w przykładowej sypialni potrzebne byłyby dwa takie okna (około 1,84 m²); jedno okno 94×140 cm (około 1,32 m²) nie wystarczy. Przelicz to dla własnego poddasza, a sposób liczenia powierzchni okien potwierdź z projektantem.

Gdy standardowe wymiary nie wystarczają, producenci oferują większe okna, zestawy łączone w przeszklenia panoramiczne i okna kolankowe. Dwa mniejsze okna rozmieszczone w połaci dają też większą swobodę aranżacji niż jedno duże przy tej samej powierzchni.

Jak konserwować okna dachowe i co ile lat?

Okna dachowe wymagają przede wszystkim czyszczenia odwodnienia ramy dwa razy w roku i okresowej kontroli okuć oraz uszczelek, a drewniane dodatkowo odnawiania powłoki lakierniczej, według OKPOL mniej więcej co 5 lat.

• Przed zimą i po zimie usuń liście i zanieczyszczenia z rowków odwadniających, bo zatkane odwodnienie zatrzymuje wodę przy uszczelkach.
• Zawiasy i rygle smaruj środkiem zalecanym przez producenta, po oczyszczeniu ich z kurzu, żeby drobinki nie przyspieszały zużycia okuć.
• Szyby z powłoką łatwozmywalną brudzą się wolniej: zabrudzenia organiczne rozkładają się pod wpływem promieni UV i spłukuje je deszcz. Ułatwia to mycie, ale go nie zastępuje.
• W oknach elektrycznych okresowo sprawdzaj pracę napędu i połączenia, bo wilgoć może powodować korozję styków.
• Kontroluj elastyczność uszczelek; okucia z regulacją docisku pozwalają przywrócić szczelność, a zużyte uszczelki można wymienić.
• Stłuczony pakiet szybowy w nowoczesnym oknie zwykle wymienia serwis producenta; samodzielny demontaż grozi uszkodzeniem ramy.

Lista kontrolna przed zamówieniem okna dachowego

1. Sprawdź kąt nachylenia dachu i rodzaj pokrycia, a potem dopuszczalny zakres kątów i właściwy kołnierz w karcie produktu.
2. Wybierz materiał do pomieszczenia: drewno do pokoi, PVC lub drewno z poliuretanem do łazienki i kuchni.
3. Dobierz otwieranie do wysokości montażu: oś środkowa lub podwyższona, wersja uchylno-obrotowa, klamka u góry lub na dole, ewentualnie napęd elektryczny.
4. Na ogrzewane poddasze wybierz pakiet trzyszybowy i Uw nie wyższe niż 1,1 W/(m²K); do domu pasywnego szukaj wartości około 0,8 W/(m²K) i niższych.
5. Przy ruchliwej ulicy szukaj Rw około 40 dB, a do sypialni rozważ powłokę wyciszającą deszcz.
6. Sprawdź szybę wewnętrzną laminowaną, zewnętrzną hartowaną i ewentualną klasę antywłamaniową.
7. Policz powierzchnię okien: co najmniej 1/8 powierzchni podłogi pomieszczenia.
8. Zaplanuj osłony przeciwsłoneczne i moskitiery dostępne do wybranego modelu.
9. Przeczytaj warunki gwarancji i zarejestruj ją, jeśli producent tego wymaga.

Wymiana okien dachowych często wypada przy okazji większego remontu poddasza; pomysły na zaplanowanie takich prac znajdziesz także w serwisie weselneremonty.